و بعضى گفته‌اند كه دو كس بودند مردى و زنى زانيان و اكنون از چهار ركن حج يكى - سعى - است ، بمذهب شافعى و مالك و احمد ، و ترك آن روا نيست و هيچ چيز بجاى آن نايستد . اما بمذهب بو حنيفه - سعى از واجبات حج است نه از اركان آن ، و قربان بجاى آن بيستد . و دليل شافعى خبرى است كه مصطفى ع گفت « اسعوا فانّ اللَّه كتب عليكم السعى » . « و من يطوع خيرا » - قراءة حمزة و كسايى « من يطوع » بيا و جزم است اصل آن - يتطوّع - ميگويد - هر كه بيرون از فرائض عملى كند و طاعتى آرد و تقربى نمايد بطواف كردن گرد خانهء كعبه يا به نماز نوافل ، خداى عز و جل از وى بپسندد و سپاس دارى كند و بدان پاداش دهد . فَإِنَّ اللَّهَ شاكِرٌ عَلِيمٌ - شاكر نامى است از نامهاى خداوند عز و جل ، و معنى اين نام آنست كه از بنده طاعت خرد پذيرد و آن را بزرگ كند و عطاء خود بسيار دهد و آن را اندك شمرد . ازينجا گفته‌اند - دابّة شكور - چارپايى كه علف اندك خورد و زود فربه شود ، نه بينى كه خداى عز و جل اين همه نعمت راحت و انواع لذات و شهوات در دنيا بر بندگان خود ريخت ، آن گه آن را چيزى اندك خواند و گفت - « قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ » و در عقبى آن همه كرامت و نواخت كه در بهشت دوستان را داد آن را غرفه خواند و گفت - أُوْلئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِما صَبَرُوا - و طاعات بنده و اعمال وى چون باز گفت اگر چه اندك است و ناچيز آن را بسيار خواند و بر وى ثنا كرد و گفت - و الذاكرون اللَّه كثيرا و الذاكرات - اينست معنى شاكر در نامهاى خداوند عز و جل - گناه بزرگ از بنده در گذارد ، و طاعت خرد بزرگ كند ، و عطاء بزرگ خود اندك شمرد سبحانه ما اكرمه بعباده و الطفه ! إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا . . . الآية . . . عموم اين آيت دليل است كه هر آن كس كه علم پنهان كند و از اهل خويش باز گيرد مستوجب عقوبت گردد . و بهذا قال النبى - « من سئل عن علم فكتمه ألجمه اللَّه بلجام من نار » و اين معنى